Nowy raport ECO: „Closing the Gaps” – gdzie jest Europa, a gdzie Polska w skriningu raka szyjki macicy?
19 listopada, 2025
Europejski raport Closing the Gaps, opublikowany przez European Cancer Organisation (ECO), ponownie zwraca uwagę na utrzymujące się nierówności w dostępie do skriningu raka szyjki macicy w regionie WHO Europe. Pomimo dostępności szczepień przeciw HPV i skutecznych metod badań przesiewowych, Europa pozostaje poza ścieżką prowadzącą do eliminacji raka szyjki macicy – z ponad 58 000 nowych zachorowań i 27 000 zgonów rocznie.
Na tym tle polski model hybrydowy, łączący publiczny program skriningowy z wyjątkowo silnym sektorem prywatnym (oportunistycznym), stanowi przykład oryginalnego rozwiązania wychodzącego naprzeciw oczekiwaniom adresatek skriningu. Od lipca 2025 r. publiczny program opiera się na podstawowym teście HPV z ograniczonym genotypowaniem wykonywanym co 5 lat. Natomiast sektor prywatny – finansowany bezpośrednio przez pacjentki – oferuje pełne spektrum najnowocześniejszych metod, w tym HPV z ograniczonym i rozszerzonym genotypowaniem, cytologię LBC, co-testing oraz triaż ryzyka oparty o biomarker p16/Ki67 dual-stain (DS).
To właśnie wysokiej jakości model oportunistyczny pozostaje jednym z najbardziej wyróżniających elementów polskiego systemu. Dzięki szerokiemu zastosowaniu najskuteczniejszych narzędzi selekcji ryzyka HSIL/CIN2+, zwłaszcza testu p16/Ki67 DS, możliwe jest zarówno wykrywanie większej liczby zmian CIN3+, jak i redukcja niepotrzebnych kolposkopii o około 30%, co potwierdzają badania międzynarodowe.
Łączne pokrycie skriningiem szacowane jest na około 70% (w oparciu o dane ankietowe), co wynika z równoległego działania obu ramion systemu oraz rosnącej akceptacji strategii HPV-first i podejścia biomarker-based w sektorze prywatnym. W praktyce model ten realizuje założenia precyzyjnej prewencji, do których zmierza dziś cała Europa.
Warto podkreślić, że w przygotowaniu raportu jako contributor wziął udział prof. Robert Jach, Prezes PTKiPSM, wnosząc istotny wkład merytoryczny w obszar strategii HPV-zależnej, precyzyjnej prewencji z użyciem biomarkerów selekcji ryzyka HSIL oraz kontrolowanej, świadomej i standaryzowanej kolposkopii.
